Ўқитувчилар ҳаммасига жавобгар эмас!

Исроил Тиллабоевнинг ўқитувчиларнинг дард-у аламига йўғрилган постини улашганимдан сўнг канал аъзоларидан бири қўйидаги шу гарларни ёзиб юборибди.
Очиғи, мен мактабларда ўқувчиларнинг уришгача бориб етадиган жазолар билан жазоланишларига мутлақо қаршиман. Аммо, айни масалада яна бир муҳим жиҳат бор. Ўқитувчи яхши, мулоҳазали ва ўз ўқувчиларининг билимли бўлишлари учун жон куйдиради. Ўқувчини уриш ҳақида мутлақо ўйламайди ва бундай нияти ҳам йўқ. Ана шундай ҳолатда синфдаги 25 та ўқувчининг камида 15-20 таси билим олишга чанқоқ ўқувчилар. Қолган 5-10 та ўқувчилар орасидаги айрим ўқувчилар ўзи ўқимай ўқитувчининг асабига теккани камдай, яна дарс пайтида тўполон қилиб ўтириб ўқитувчига бошқа билим олишни хоҳловчи ўқувчиларга нормаль дарс ўтишига ҳам қўйишмайди. Ана шундай ҳолатлар ҳам ҳар қандай оғир-босиқ ўқитувчини мувозанатдан чиқаради. Шундай ҳолатда ўқитувчи қандай йўл тутиши кераклигини ҳам билмайман.
Лекин бир нарсани биламан: Ота-оналар ўз фарзандларини тарбиясини эплаб олмай ҳамма айбни ўқитувчиларга ағдаришаяпти.

Таклифим: Халқ таълимини кўрсатмаси ёки бошқа қандайдир қонун-қоидалар билан ўқитувчиларни мактабда ўтказаётган вақтидан бошқа вақтда ўқитувчи улар учун мутлақо жавобгар бўлмасин. Аслида ҳозир ҳам шундай. Аммо бунга ҳеч ким амал қилмаяпти ва қўйида ёзилганидай ўқувчининг ярим кечада дискотекада юришига ҳам ўқитувчини жавобгар қилишаяпти. Ўқитувчини асабини эговлаб уни ўз касбидан совутиб юборадиган бундай ахмоқона тизимни таг-туги билан қўпориб ташлаш керак. Ўқитувчи ҳам одамга ўхшаб яшаши керак. Безори болани ўқитувчи эмас, ота-онаси тарбияласин. Тарбиялай олмаяптими, уйи олдидаги мактаб ўқитувчисини айбламай, безори боласини махсус болалар мактабига топширсин.

Onam o'qituvchi, 54 yoshda. Alloh nasib qilsa yaqin oylarda pensiyaga chiqadi. Buni biz uch farzand orziqib kutyapmiz. Chunki onamni maktab, aniqrog'i maktab o'quvchilari keyingi yillarda juda qaritdi. 25 yoshida dadam vafot etib beva qolganlar. Onam o'sha davrlarda ham hozirgidek qiyinchilik ko'rmagan bo'lsalar kerak.

Nega endi o'quvchi tungi klubda reyd davomida qo'lga tushadiyu, kechki soat 22 yoki 23 lar atrofida sodir bo'lgan bu voqea uchun o'qituvchi jazolanishi, ogohlantirish olishi,  maoshidan kesib olinishi kerak?
Ahir kechki 22 va 23 larda o'quvchi uchun ota-ona javobgar bo'lmaydimi?! Nega bunaqa paytlarda o'qituvchi jazolanishi kerak?
Odob axloqi yaxshi bo'lmagan, darslarga to'liq qatnashmagan o'quvchini jazolashi, ya'ni urushib bersa, yoki bir ikki tarsaki tortsa o'sha o'qituvchi  "internet yulduzi" ga aylanishi kerak?  8-sinf o'quvchisi amakisining o'g'lidan homilador bo'lsa, e'tibor qiling bir uyda yashaydigan amakisining o'g'lidan bo‘lsa ham ularni o‘sha uyda nazorat qilishi lozim bo‘lgan ota-onasi yoki boshqa vasiy shaxslar emas, balki o‘qituvchilar javobgar bo‘lishini qanday tushunish mumkin?
Ularning yaqinligi o'z uylarida boshlanib yana shu yerda tugasa-yu,  lekin bunga ham o'qituvchi javob bersa va hatto maktabning kamida 2 yoki uch xodimi ishdan bo'shatilsa bu nima degan gap axir?! Onam va opam ana shunday og‘ir sharoitda o‘qituvchilik qilayaptilar. Dadam rahmatli ham pedagog bo'lganlar. Yahshiyam men bu soxadan, kasbdan yiroqman.

Ёритиш асбоблари

Икки кун олдин ЙПХ айрим йўл қоидаларини ўзгартирди. Шулардан бири фараларни кундуз куни ҳам ёқиб юришнинг мажбурийлиги ҳақидаги ўзгариш бўлди. Бу ўзгаришни ҳамма ҳар хил қабул қилди. Яхши бўлди деганлар ҳам бор, бизга нима керак эди деганлар ҳам. Назаримда, бизга бу нимага керак эди дейдиганлар кўпроқ.
Мени ўзим шу иш яхши бўлди деган фикрдаман.
Хўш, нега яхши иш бўлди деяпман.

Бизда, 4-5 йилдан бери айнан ёритиш асбобларидан фойдаланиш қоидаси каша бўп келаётган эди. Қоидага кўра маълум бир вазиятлардан бошқа пайтда кундузлари ёритиш асбобларини ёқиб юриш қоида бузилиш деб ҳисобланар эди. Аммо, иккинчи тарафдан барака топкур GM Uzbekistan машинани ўт олдиргандан ёритиш асбоблари ёнадиган ва кеча-кундуз ёритиш асбоблари автоматик ёниқ турадиган машиналар ишлаб чиқаришни бошлаб юборган эди.
Шу туфайли ҳам кўчаларимизда юрган машиналардан бири ёритиш асбобларини ёқмай юрса, иккинчиси тизим автомат бўлгани учун ёқиб юрарди. Бу иш ЙПХ ходимлари учун ҳам, ҳайдовчилар учун ҳам бошоғриқ эди. Айнан шу иш учун ЙПХ ходимлари билан жанжаллашган ҳайдовчиларни бир неча марта кўрдим. ЙПХ ходими кундузи чироғини ёқиб юрган ҳайдовчини тзхтатиб жаримага тортмоқчи. Улар эса заводдан чироғи кундузи ҳам автоматик ёнадиган машиналарни кўрсатиб "булар юрибдику" дейишади. ЙПХ ходими улар заводдан шундай чиққанини, аммо оддий машиналар энди шу иш ҳамма учун бир хил қилинмагунча кундузи чироғини ёқиб юрганлар жаримага тортилишини билдирарди. Ҳайдовчи бунга эътироз билдириб, ўртада жанжал чиқар эди. Ҳатто, улар билан айни масалада ўзим ҳам жанжаллашганман ва ЙПХ га "шу қоидани тезроқ тўғирлаб қўйсанглар  бўлмайдими, ҳайдовчиларни сарсон қилмай" деб.
Мана энди шу қоида ҳамма учун бир хил бўлаяпти.
Аслида, дунёнинг кўплаб давлатларида бу қоида аллақачон жорий қилинган. Биз ҳар доимгидай карвонни охиридамиз.
Кўпчилик менга "Дунёнинг кўпгина давлатларида чироғни кундузи ёқиб юради деяпсизлар, уларда булутли, туманли ҳаво узоқ давом этади ва шу учун кундузи чироқларни ёқиб юриш жорий қилинган" дейишди.
Аммо, мен ўқиган манбаларда чироқни кундузи ёқиб юриш биргина туман ёки булутли кунлар учун эмас, энг асосийси хавфсизлик ва йўлларда тўқнашувларни камайтириш учун жорий қилинган дейилган эди.
Мен ҳайдовчиман ва катта трассаларда айнан кундузи чироқни ёқмай ҳаракатланиш ҳайдовчиларни чалғитганига кўп бора гувоҳи бўлганман. Яъни, тез бораётган ҳайдовчи олдинда турган машинани юраяптими ёки тўхтаб турибдими билмай бораверади ва агар ўша машина ҳаракатланмай тўхтаб турганини сезиб тормозни босгунча кеч бўлади ва тўқнашув содир бўлиш эҳтимоли катта.
Агар ёритиш асбобларини ёқиб юрса, орқадаги ёритиш асбоблари ҳам ёнади ва орқадан бораётган ҳайдовчилар уни ҳаракатланаётганини узоқдан биладилар. Агар узоқдан кўринаётган машинанинг орқа ёритиш асбоблари ўчиқми, демак у тўхтаб турибди ва ҳайдовчилар буеи инобатга олиб борадилар.

Қисқаси, бу қоиданинг барча ҳайдовчилар учун бир хил қилингани тўғри иш бўлди.

Турсуной Охунова

Куни кеча ижтимоий тармоқларда ва бир қатор сайтларда
*"Биринчи ўзбек механизатор аёли Турсуной Охунованинг хотира майдони ободонлаштирилди"*
сарлавҳаси билан [хабарлар берилди](https://www.xabar.uz/ncf)

Ўша хабарларга кўра:
_Тошкент вилояти Чиноз туманининг «Яхши ният» қишлоғида туғилиб, камолга етган биринчи ўзбек механизатор аёли, икки карра Меҳнат Қаҳрамони Турсуной Охунова шарафига кўп йиллар аввал барпо қилиниб, сўнг бир қадар қаровсиз қолиб кетган хотира майдони ободонлаштирилиб, гўзал маънавият масканига айлантирилибди.
Турсуной Охунова бюсти реставрация қилиниб, хотира майдони қайта қурилди, анча вақт қаровсиз қолиб кетган музей тикланиб, маданият марказига айлантирилибди. Шу муносабат билан Чиноз туманининг «Яхши ният» маҳалласида шу хотира майдонида  тадбир ўтказилибди._

Мен бу хотира майдонининг таъмирланганини, тадбир ўтказилиб Турсуной опани эслашгани учун раҳмат дейман. Лекин бир нарсага қаршиман: Зинҳор опанинг ҳаётини, фаолиятини ёш қизларга, аёлларга ўрнак қилиб кўрсатишмасин. Чунки, опа ифлос ва манфур тузум бўлган коммунистик тузумнинг қурбони бўлган. У аёллигини, нозик хилқатлигини эсдан чиқариб, кечаю-кундуз тиним билмай, химикат сепилган далаларда ишлаб ўз соғлигидан айрилган. Манфур тузум эркакларни эзиб эксплуатация қилиб бўлганидан сўнг, Турсуной опа тимсолида ўзбек аёлларига чанг солди ва опани бу йўлда байроқдор қилиб, қолган аёлларни ҳам эксплуатация қилмоқчи бўлди ва бу йўлда қисман муваффақиятга эришди ҳам. Опа қадр кўрмади демайман, ҳаётлигида унга кўплаб унвонлар, шу жумладан: 2 марта Социалистик меҳнат қаҳрамони (1959, 1978), 3 марта "Ленин" ордени (1959, 1975, 1978), "Қизил байроқ ордени" (1957), "Илғор меҳнати учун" медали (1965) ва "Ленин" мукофотини (1967) беришган. Аммо, у мукофот олдим деб дам олмаган, ишдан ортга чекинмаган., Тўғрироғи уни дам олишга қўйишмаган. Ҳатто, бўш вақтида ҳам ҳали ёққа тадбирга, ҳали буёққа сеъздга етаклайверишган. Чунки, мамлакат аёлларига опани ўрнак қилиш ортидан яна кўплаб Турсунойларни етиштириб чиқариш ва уларни оғир меҳнатларга жалб қилиш керак эдида. Опа мукофот берганлари сайин кўпроқ ва янада кўпроқ меҳнат қилаверган. Манфур тузумга эса мана шу керак эди: Опанинг ўзи ҳам дам олмасин, яна миллионлаб ўзбекистонлик аёлларни ортидан эргаштирсин.

Турсуной опа бор йўғи 46 йил яшаган (1937-1983). Уни яқиндан таниганларнинг эсдаликларда ёзишларича у ёши 40 га кирмасданоқ бир нечта оғир касалликларни ортириб олган экан. Аммо, манфур тузум уни ўша ҳолида ҳам тек қўймай, "сиз миллионлаб хотин-қизларнинг кўз ўнгидасиз, сизни касал бўлиб ётишингиз асло мумкин эмас" деб уни ўша ҳолида далага чиқариб пахта териш машинасига ўтқазишаверишган. Опа умрининг охирида қаттиқ бетоб бўлиб қолиб, пахта териш машинасига чиқиш уёқда турсин, ўрнидан тура олмай қолганидан кейин, нима бўлса ҳам ҳаётини сақлаб қолиш мақсадида уни олиб бориб Москвадаги ҳукуматга тегишли Кремль касалхонасига ётқизишади. Мамлакатнинг энг кучли врачлари уни жонини сақлаб қолиш учун ҳаракат қилишади. Аммо, узоқ йиллик оғир жисмоний меҳнат ва пахта даларига аёвсиз сепилган химикатлар ўз ишини қилиб бўлган эди. Опа ўша ерда вафот этади. Уни олиб келиб Чиғатой қабристонига дафн этишади. Ўшанда опани жонини сақлаб қолишга уриниш бу бир жафокаш инсонга ёрдам бериш учун эмас, балки манфур тузум ўзи кашф этган қаҳрамон аёл ҳақида халқ орасида, аёллар орасида "мана, оғир меҳнат туфайли ўлиб кетди" деган гап тарқаб кетишидан, буни ортидан эса мамлакатда оғир ишларга жалб қилиниб эксплуатация қилинаётган аёлларининг "қўллари совиб" оғир ишларда ишламай қўйишларидан ташвиши туфайли эди.

Опани Яратганнинг Ўзи раҳмат ва мағфират қилсин. Опа тимсолида аёл нозик хилқат эканлиги, у эркаклар учун ҳам машаққатли иш саналадиган оғир ишлар учун яратилмаганини, аёл ўз хилқатидан келиб чиқиб яшаши, ишлаши лозимлигини тарих бизга кўрсатиб берди.

Олой бозоридаги саргузаштлар давоми

Шундай қилиб, қайерга келиб қолган эдик. Ҳа, Олой бозоридаги саргузаштларимга.
Ўша пайтларда (бундан 10-15 йил олдин) бу бозорда ишлаган солиқчи жуда ноинсоф бир одам эди. Олдинги постларимда ёзганман, биз қуруқ мева улгуржи сотадиган бозорда ҳафтада икки кун савдо қилар эдик. Бошқа кунлар биз турадиган қаторнинг расталари бўш турар эди. Ана шу икки кунда бутун мамлакатимиздан камида 400-500 нафар одам йиғилиб келар, эди.  Бозор тушумларини анчаси шу одамлардан йиғиб олинар, қолаверса бозор атрофидаги ошхоналар дейсизми, бошқа хизмат кўрсатиш шаҳобчалари дейсизми ҳаммаси шу икки кунда ўша келадиганлар ҳисобидан яхши савдо қилиб олар эди. Қисқаси "улгуржичи"лар ҳафтада икки кун бозорда туриб ҳаммани участковой, бозор маъмурияти, атрофдаги дўкон ва ошхоналар ҳаммасини чўнтагига пул киришига сабабчи бўлар эди. Фақат солиқ улгуржичилардан пул ундира олмас эди. Кўпчиликнинг қўлида МФЙ дан "ўз томарқасида фалон-фалон нарсалар етиштиради, тегишли жойга кўрсатиш учун берилди" деб ёздириб олинган маълумотнома бўлар эди. Қолаверса ҳафтада бор йўғи икки кун турилади. Шу учун ўша солиқчи бизга қараб тишини ғичирлатар, аммо қўлидан бир иш келмас эди. Ўша пайтда бозорда ҳар кун туриб савдо қиладиганларни айримлари патент олган, қолганлари эса ойма-ой ўша солиқчига белгиланган "доля"ни тўлар эди.
Бизнинг юкларимиз ортилган Камазлар Жума куни саҳар боради. Юклар тушириб ўша куни бозорни ўтказамиз. Қолган савдо шанба куни тушгача давом этади ва шу билан кейинги ҳафта жума кунигача бозорда бўлмаймиз, уйга қайтамиз.
Кунлардан бир кун эрталаб Камаз шофёрлари "солиқчи юкларни туширгани қўймаяпти" деб телефон қилиб қолди. Ҳаммамиз йиғилиб Камазни олдига бордик. Қарасак ўша солиқчи, Камазларни олдида турибди. Бизни кўриб, "Сенлар оддий бир маълумотнома билан юрибсанлар, аммо биламан, ҳамманг йиллар давомида келиб кетасан. Томарқангни маҳсулоти нима йил давомида тугамайдими? Ҳамманг патент қиласан. Бу юкларни эса давлатга ўтказиб юбораман" деб гапириб ташлади. Унга бозорни асосий тушумини биз кўтараётганимизни, қолаверса бозор атрофидаги кўпчилик биз келишимиз туфайли савдо қилиб қора қозонини қайнатаётганини гапирдик. Аммо у "менга нима?" деб туриб олди. Охири камида юзтача одам бозор директорини олдига қараб кетдик. Бориб эшигини олдида тўпландик. У тепадан, иккинчи қаватдан бизни ғала-ғовуримизни эшитди шекилли деразадан қараб "нима гап?" деди. Шунда одамлар бири қўйиб бири воқеани тушунтиришга уринди ва ҳар ким ўзича гапиравергани учун ғала-ғовур баттар кучайди. Шунда у "Уч-тўрттанг хонамга чиқ, қоганинг зудлик билан тарқал, муаммони ҳал қиламиз. Бориб юкларингни тушираверинглар" деди.
Шундан сўнг уни олдига чиқиб вазиятни тушунтирдик. Агар шунақа босим бўлаверса биз улгуржичилар бошқа бозорга кетишимизни билдирдик. Ўша бозорқўм ақлли, тушунган одам эди. Гапни бизга миннатдорчилик билдириш билан бошлади ва солиқчи томонидан тушунмовчилик бўлганини, бу ҳолат бошқа қайтарилмаслигини айтди ва охирида "Укалар, сизлардан илтимос, мабодо нимадир муаммо чиқса бунақа тўпланиб намойиш қилманглар. Икки-учтанг секин олдимга кел. Нима муаммо бўлса ҳал қиламиз. Ҳозир шу ишларингни тепароқдан биронтаси эшитса мен шунчаки ишдан кетмайман, аниқ қамаламан" деди. Эслайман, ўшанда Андижон воқеаларига 2-3 йилча бўлган, тепада ўтирган "барака топкурлар"дан қўйи раҳбарларга "Бирон жойда одамлар тўда бўлганини эшитмай. Агар шундай бўлса ўзингдан кўр" деб қаттиқ огоҳлантириш берилган экан. Буни ўша ерда бизга ўша бозорқўм айтган эди.
Шундан кейин у зудлик билан ҳалиги содиқчини чақиртирди ва бизни олдимизда уни роса сўкди ва охирида "Эшитиб қўй, агар яна шу улгуржичиларга осиладиган бўлсанг мендан яхшилик кутма. Сен ишлайман десанг қолганлар ҳам етиб ортади. Энди бор йўқол, кўзимга кўринма" деб қувиб юборди. Ўшандан кейин ўша солиқчи анча пайт бизни қатордан ўтса худди биз отасини ўлдиргандай бизга ола қараб ўтиб-қайтиб юрди.

Бошқаларга осон тутманг

Кеча бир даврада тиббиёт ходимларидан гап очилганда мен "тиббиёт ходимларига ҳам, улар бирга ўқитувчилар ҳам етарли маош олмаётганини, маоши камлиги етмагандай юклама кўплигини, уларнинг иши оғирлигини, ҳозир уларнинг аксарияти ўз соҳаларида фидокорлик билан ишлашаётганларини, айниқса ўқитувчилар фидокорлик кўрсатаётганларини" гапирдим. Мен гапираяпман-у, биттаси луқма ташлади: "бошқаларнинг ҳам маоши каттамас-ку, нега уларни айтмаяпсан?" Мен унга жавобан: "Тўғри, бошқаларнинг ҳам маоши кўп эмас, аммо айнан шу икки соҳа: таълим ва тиббиёт одамлар учун энг зарур, энг бирламчи соҳа эканини, агар таълим сифати ривожлантирилса фарзандларимиз онги ривожланиши, буни ортидан эса келажакда мамлакатда ҳар томонлама билимли ва етук кадрлар шаклланиб, кейин улар мамлакат бошқарувига келиб, мамлакатни ривожига муносиб ҳисса қўшишларини мумкин, яъни таълим соҳаси мамлакат ривожланиши учун энг муҳим соҳалардан бири. Энди тиббиётга келсак, бу соҳа ҳам мамлакат учун муҳим соҳа ҳисобланади. Ўз фуқароларининг соғлиги ҳар бир мамлакат учун муҳим бир иш бўлиши лозим. Тиббиёт соҳасидагиларнинг маошини салмоқли суммада оширмаса ҳеч қачон тиббий хизмат кўрсатиш сифатли бўлмайди" дедим.
Шунда кимдир "Э, уларга катта маош тўланса ҳам барибир пациентни қўлига қарайверади" деди. Мен эса бундай бўлмайди дедим. Ўртада баҳс бошланди. У десам, бу дейишди. Бу десам у дейишди. Қисқаси, ҳар бир гапимни инкор қилишаяпти. Шу орада яна биттаси: "Боядан бери "фидокорлик, фидокорлик" деб бошимизни оғритасан, пули(маош)ни олгандан ишлайди-да" деб қолди.
Мен эса шу тобда буларни синаб кўришни хоҳладим ва уларга бир савол билан мурожат қилдим: "Хўш, ҳозирги ҳолатда, сенларни миянгга бир ўқитувчи ёки врачга керак бўладиган билимни шундоқ солиб қўйишса ва қўлингга тайёр дипломни бериб, "марҳамат,  келинг бўш ўрнимиз бор, таълим ёки тиббиёт соҳасида ишланг" дейишса ишлармидинг?"
Давра оғир сукунатга чўмди. Мен билан баҳслашаётган қисқа муддатга бўлса ҳам ўзларини ўқитувчи ёки врачни ўрнига қўйиб кўришди, шекилли, чамамда.
"Йўқ, ишламас эдим", жавоблар бир овоздан шундай бўлди.
"Шошманглар, ҳозир, ҳамманг уч-тўрт сўм келиб турган ишларда ишлаб юрибсан. Биринг тадбиркор, бозорда савдо қиласан. Жа ошиб-тошиб кетмаган бўлса ҳам тирикчилигингни ҳаммадан яхши ўтказаяпсан. Яна биринг фермер, гарчи банкдаги ҳисобингдаги пулга ўзинг хўжайин бўлмасанг ҳам рўзғорингни эплаб юрибсан. Яна биринг яна қандайдир ишдасан. Хўш, агар ишсиз юрган бекорчи бўлганингда қўлингда диплом бўлса, таълим ва тиббиёт соҳасида,  ҳозирги ҳолатида, ҳозирги маошларга кўниб ишлармидинг?" Бу сафар кўпроқ ўйлашди. "Йўқ ишламасдим" жавоблар яна ўшандай бўлди.
"Нега?" сўрайман улардан.
"Иши оғир. Уйимда учта фарзандимнинг тўполонидан бошим оғриб кетади. Энди бир синф болага нимадир ўқитиб, ўргатиш, уларни тўполон қилишга йўл қўймай ушлаб ўтириш қийин. Буни устига эрталабдан кечгача шу иш билан шуғулланиш, йўқ бўлмайди. Тиббиёт соҳаси ҳам оғир. Олдинга келадиган ҳар бир беморни тиббий кўрикдан ўтказиш, уларни операция ёки енгил муолажа қилиш, яра, чаққа, жароҳатларни даволаш, уларни оғриқ туфайли қиладиган инжиқликларига чидаш, йўқ-йўқ, мени асабим дош бермайди", деди бири. "Агар, таълим соҳасида ҳам, тиббиётда ҳам, маошни ҳозиргидан 2-3 баравар оширишса-чи, тассаввур қил сенлар бекорчисан, ўшанда ишлармидинг?"
Яна бироз ўйлашди.
"Йўқ, ишламас эдим", жавоб яна шундай бўлди.
Уларни нега бунақа жавоб бераётганларини англаб турган бўлсам ҳам ўзимни ажабланган кишидай кўрсатиб "Нега ишламайсан, ахир ишсизсан, маоши анча яхши бўпқолди...". "Йўқ ишламасдим, сабабини юқорида келтирдим. Шунга қўшимча сифатида айтаман, шахсан менга минг яхши ойлик тўласа ҳам, кимларнидир қўл остида, гап ёки сўкиш эшитиб ишлаш ёқмайди. Буни устига ҳар икки соҳада ҳам икки тарафдан гап эшитасан: бири ўзингни тепангда турган бошлиқларингдан, иккинчиси халқдан. Ҳа, ҳа халқдан. Ҳозир, айни шу замонда тиббиётда ишлаб ҳам, таълимда ишлаб ҳам ҳеч кимдан раҳмат эшитмайсан. Қайтага, ҳаммадан фақат сўкиш эшитасан. Шундай экан, ҳатто қўлимда дипломим бор ҳолда ишсиз бўлсам ҳам, бу икки соҳада ишламайман", жавобни қаранг.
"Хўш, гапни нимадан бошлавдик, дўстлар? Тиббиёт ва таълим соҳасида ишлайдиганларга яхшироқ маош тайинлаб, шу йўл билан таълим ва тиббиёт соҳасида сифатни ошириш ҳақида эди,  хўш нима дейсизлар, шу фикримга?" мен уларга баҳсни бошида берган саволимни қайтарман.
Баҳсда енгилган ўртоқларим қўл силташади: "Э борее, қўлингдан келса ана ошир, лекин бизни бошимизни оғритма. Биз дам олиб,  чарчоқларни чиқариш учун йиғилганмиз, сени ижтимоий муаммоларингни ҳал этиш учун эмас".

Мен билан баҳслашаётганларнинг ҳатто ишсиз қолишса ҳам, тузукроқ маош беришса ҳам таълим ва тиббиёт соҳасида ишламасликларини олдиндан билар эдим. Чунки улар, ҳозир шу иккита соҳада ишлаш жуда қийинлигини яхши билишади. Ҳозир ўқитувчи бўлиш ёки тиббиёт соҳасида ишлаш (айниқса вилоят ва туманларда) осон эмаслигини, бу учун кишида пўлатдан асаб бўлиши кераклигини билишади.  Шунчаки тан олишмайди. Ёки четдан қараб бу икки соҳада ишлайдиганларга осон тутишади.
Бундай қарашлар нафақат ўртоқларимда, балки бутун жамият шундай ўйлайди: "Ишлаётган бўлса пулини олаяпти" ёки "Пулини олаяптими, ишласин". Аммо, ана шу гапни гапираётганлар ақалли бир кунгина ўқитувчи ёки врач бўлиб кўрсинлар, ана кейин кўрамиз аҳволларини.
Бу ерда фақат тиббиёт ва таълим соҳасини гапираяпман-у, аслида ким қайси соҳадагиларга осон тутаётган бўлса, ўша соҳада бир кунгина ишлаб кўрсин, ана ундан кейин, ўша ишни енгил ёки оғирлиги ҳақида балки хулосаси ўзгарар. Шахсан ўзим "Фалон соҳадагиларга осон тутар эдим, қизим, ўғлим шу соҳани эгаллаб, ишлаяпти. Иши роса оғир экан. Мен олдинлари уларни ичкаридан билмай, уларга осон тутиб гапириб юбораверар эканман. Мана энди иши оғирлигини билаяпман" деган гапларни кўпчиликдан эшитганман.
Шундай экан, ҳар қандай соҳада ишлаётганларни танқид қилишдан,  уларга осон тутишдан олдин, уларни ўрнида,агар имконият беришса ўзингиз ишлармидингиз, ишласангиз сиз ўзингизни қандай тутар эдингиз, ҳаммасини яхшилаб  ўйлаб кўринг. Фикр билдириш эса қочмас.