"Катта жамоа"лар.

Сарлавҳани кўриб ҳайрон қолаяпсизми "гап нима ҳақда экан" деб? Мен бугун "катта жамоа"лар ҳақида ёзмоқчиман. Уларнинг нега катта эканлигини эса сабр қилиб ўқиб бораверсангиз тушуниб оларсиз.

Менинг ўзимни футбол масаласида шахсий мулоҳазаларим ва шахсий фалсафам бор. Ана шу фалсафамга кўра дунё футболида миллий терма жамоалар орасида ҳам, миллий чемпионатларда иштирок этадиган оддий жамоалар орасида ҳам "катта жамоа"лар бор. Уларнинг "катта жамоа" даражасига чиқишининг ва фалсафамга кўра "катта жамоа" деган ном олишларининг асосий сабаби улар ҳал қилувчи паллада ўзларини тутиб оладилар ва ўзларига керак бўлган натижани кўрсата оладилар. Юқорида ёзганимдай бундай "катта жамоа"лар миллий терма жамоалар орасида ҳам бор, миллий чемпионатларда ўйнайдиган жамоалар орасида ҳам бор. Масалан ўша дунёга донғи кетган Реал, Барселона, Бавария, Ювентус, МЮ, МС, Челси каби жамоалар ана шундай жамоалар сафига кирадилар. Бу сафга яна анча жамоаларни киритсам бўларди. Аммо рўйхат узун бўлиб кетишида мантиқ кўрмадим учун шуларни ёздим холос.
Миллий терма жамоалардан эса Бразилия, Аргентина, Франция, Италия, Германия каби терма жамоалар катта жамоалар ҳисобланишади.
Бу ерда ҳам рўйхатни қисқароқ қилдим. Зеро ёзмоқчи бўлганим қандайдир терма жамоа ҳақида эмас, балки ўз футболимиз, ўз терма жамоамиз ҳақида. Шу учун катта жамоалар сафига яна қайсидир терма жамоани киритаманми ёки йўқми буни аҳамияти йўқ.

Юқорида баъзи жамоаларни нега "катта жамоа"лар ҳисоблашимни айтдим. Энди ўзимизга тегишли бўлган Осиё минтақасига келсак Япония, Корея, Австралия, Эрон терма жамоалари менинг ўша ҳеч ким тушунмайдиган футбол фалсафамга кўра "катта жамоа"лар ҳисобланишади.

Эслайлик, биз олдинги ЖЧ нинг саралашида М.Қосимов мураббийлигида Жанубий Кореяда шу юртнинг терма жамоасига қарши ўйнаганмиз. Агар ўша ўйинни ютсак ЖЧга чиқамиз. Агар дурранг ўйнасак ҳам бизда зўр имконият бўлади. Ж.Кореяга эса фақат ғалаба керак. Ана шундай ҳолатларда "катта жамоа"лар ўз ишларини қилишади ва ўзларига керакли натижани қўлга киритишади. Тўп бизнинг дарвозамизга А.Шораҳмедовга тегиб автогол сифатида кириб кетадими ёки корейслар пенальтидан уришадими аҳамияти йўқ. Корейслар ўзларига сув ва ҳаводай керак бўлган уч очкони барибир қўлга кириташади вассалом. Ва улар менинг фалсафам бўйича "катта жамоа" бўп қолаверишади.

Демак, "катта жамоа"лар шундай жамоаларки энг керакли пайтда улар ҳар қандай йўл билан хоҳ у мураббийнинг баланпарвоз гаплардан иборат интервьюси орқали рақибга майдон ташқарисида ўйиндан олдин руҳий зарба берибми ёки бошқа ишлар биланми барибир ўз мақсадларига эришадилар. Кичиклар эса ярим йўлда қолиб кетаверадилар.

Шу тобда мен нега "катта жамоа"ларни эслаб қолдим. Сабаби биз мустақилликка эришган йилларимиздан бошлаб ҳанузгача "катта жамоа"ларга яқинлаша олмаяпмиз. Уларни шунчаки енгга олмаяпмиз. Лекин "катта жамоа"лардан бири бўлиш ҳақида ниятимиз, орзуимиз бор. Аммо ҳаракатимиз, аниқроғи бу йўлда аниқ-тиниқ ёзилган режамизни ўзи йўқ.
Эсланг, Хитой ҳам биздай эди. Аммо улар узоқ йиллик режалар тузиб катта жамоа бўлиш иштиёқида тинимсиз ҳаракат қилмоқдалар ва тахминимча уларнинг бу йўлдаги меҳнатлари яқин йилларда ўз мевасини беради ва Хитой терма жамоаси ҳам "катта жамоа"лар сафига қўшилади.

Шу тобда қандайдир "катта жамоа"лар деб бошингизни қотираётганимнинг сабаби билдингиз "катта жамоа" бўлиш мақсадга эришиш йўли билан бўлади ва бизда ҳам ҳозир ўз мақсадимизга эришишимиз учун зўр имконият юзага келган. Яъни бизнинг терма жамоамиз ЖЧга чиқиши учун кимнидир қоқилишини ёки кимнидир камроқ тўп ўтказиб, кимнидир кўпроқ тўп уришини кутмаймиз.   "Қолган иккита ўйинни ют ва ЖЧга чиқ". Нисбатан осон иш. Аммо биз "катта жамоа" бўла олмаганимиз учун ҳам терма жамоамизнинг қолган иккита ўйинни ютиб ЖЧга чиқишига аксарият мухлислар ишонишмаяпти. Лекин барибир бу имкониятдан максимал фойдаланишимиз ва хозирча "катта жамоа" бўла олмасакда ўша Ж.Корея каби "катта жамоа"ларга қарши муносиб ўйнай олишимизни, уларни мағлубиятга учрата олишимизни ҳаммага кўрсатадиган вақт келди. Агар ҳаммаси ўйлаганимиздай бўлиб қолган иккита ўйинни ютиб ЖЧга чиқа олсак ишонинг уёғи минтақамиз бўйича ўлчаганда "катта жамоа"лардан бири  бўлишимиз учун бор йўғи бир қадам қолади холос. Атиги бир қадам.

Биламан шу фикрларни терма жамоа мураббийлари ва футболимиз раҳбарлари ҳам ўйлашаяпти. Аммо қуруқ ўйлаш бн иш битмайди жаноблар. Ишлаш керак, ҳаракат қилиш керак. Охиригача курашиш керак.

Қадри йўқ қадрсиз ўқитувчилар ёки яна коллежлар ҳақида

11 йиллик мактаб таълими қайта тикланар экан бунга сабаб қилиб коллежларда давоматнинг пастлиги, ўқувчиларнинг назоратсиз қолиб кетаётгани ҳам сабаб қилиб кўрсатилди. Ҳар нарсанинг "лекин"и бордай мен хам коллежларда нега давомат паст бўлган ёки нега ўқувчилар назоратсиз қолиб кетишган ана шуларнинг "лекин"и хақида бироз фикр билдиргим келди.

Коллежларни ривожлантириб ундаги таълимни юксак даражага олиб чиқиш учун авваламбор уларнинг моддий техник базалари зўр қилиниши керак эди. Бизда нима бўлди? Қоғозда ҳаммаси зўр, аммо амалда хатто оддий чироқ йўқ. Қилиб қўйган генераторлари хўжамкўрсинга, борми, бор. Ёки кўпгина касбга тегишли асбоб-ускуналар ҳам етарли эмас. Мураккаброқ ускуналар ҳам ўзига яраша бор. 

Кейин коллеж ўқитувчиларига юкланган юкламалар оддий мактабларникидан кўпроқ ва баттароқ бўлди. Айтсам биров ишонади, биров ишонмайди; коллежларга ҳатто нечадир килограммдан рангли метал йиғиб бериш мажбурияти ҳам бор. Буни ўзим ҳам билмасдим. Яқинда маҳалламиздаги коллеж директори айтиб қолди. Очиғи буни эшитиб ҳайрон қолдим. Чунки энг арзон рангли металнинг хам килограмми фалон пул. Шундай экан шўринг қурғур ўқитувчилар рангли металларни қайердан топсин? Ўқувчисига опкелишни буюргани билан фойдасиз, у кўчада ётган нарса эмас, барибир топиб кела олишмайди, топиб келишни хоҳлашмайди ҳам. Ва охир-оқибат бундай мажбуриятларни ўқитувчилар ўз маъошидан тўлайди. 

Бундан ташқари турли ҳашарлар ҳам ўқитувчиларнинг жонига тегиб кетган ва мана шу ҳашарбозликлар ҳам коллежлардаги таълим сифатини пасайиб кетишига сабаб бўлди ва бўлмоқда. Масалан; Биз яқинда Имом Бухорий мажмуасига бормоқчи бўлдик ва Жомбой тарафдан юрдик. Қарасак кўча тўла аёлу-эркак. "Барака топишсин, кўчаларни тозалаб қўйишаяпти" деб ўйладик. Йўлдан ҳашарчиларни кузатиб борар эканмиз сув олиш учун бир дўконнинг олдида тўхтадик. Дўконни атрофида ҳам ҳашарчилар кўча тозалашаяпти, уйларни орқасини бўяшаяпти. Шерикларим магазиндан сув олиб чиққунларича мен ҳашарчиларнинг бири билан "ҳорма-бор бўл" қилдим ва бироз гаплашиб қолдим. Унинг ҳасрат ва надомат билан айтишича кўчада ана шу биз кўрган ҳашарчилар Жомбойга қўшни бўлган тумандаги лицей ва коллежларнинг ўқитувчилари экан. Мен ундан "Нега Жомбойга қўшни тумандан келиб ҳашар қилаяпсизлар, нима ўзларида ҳашарчи йўқ эканми? Уйларнинг кўча тарафини бўяб бераяпсизлар, нима бу уйларда ҳеч ким яшамайдими?" деб сўрадим. У "уйларда одам бор, аммо негадир вилоят Олий ва ўрта махсус таълими бошқармасининг буйруғига кўра Президентимизнинг ташрифларидан олдин айнан бизни хашарга олиб келишган" деди. Унинг гапларидан шу нарса аниқ бўлдики  Президентимизнинг Самарқанд вилоятига ташриф буюришларида Имом Бухорий мажмуасига боришлари ҳам назарда тутилган ва вилоят катталари буни олдиндан билишар экан. Шу учун ҳам кўчаларни тозалаттириб уйларни кўча томонини буяттиришаётган экан. Ўшанда мажмуага Жомбой тумани орқали бориладиган йўлларни тозалаш, кўча юзидаги уйларнинг орқа деворларини бўяш каби ишларни қўшни тумандаги лицей ва коллежларнинг ўқитувчилари зиммасига юклашган. Нима Жомбойнинг ўзида ўқитувчи йўқ эдими? Ёки маҳалла раисларига буюриб бўёқ ёки оҳакни олиб берса ҳар бир одам ўз уйининг орқасини бўяб қўя олмас эдими? Бўяб қўя олар эди. Аммо вилоятдаги собиқ каттанинг ўзи қўшни тумандан экан, буни устига ўша қўшни туман ҳокими бўлиб ишлаб турган жойидан вилоятга катта бўлиб борган экан ва шу туфайли ўзини кўрсатмоқчи бўлиб ўзининг туманидан одам чақирганми ёки ўзининг туманини ўқитувчиларини баттар хор қилиб бутун вилоятда уларнинг хор эканликларини кўрсатмоқчи бўлганми билмадиму аммо факт шу Жомбойдан эмас балки ўзининг туманининг ўқитувчиларини вилоят Олий ва ўрта таълим бошқармаси орқали буюртириб (балки хокимият орқали буюртиргандир, буёғи менга қоронғу) Жомбойда 3 кун кўчаларда ишлатиб тентиратишаётган экан. Биз эса тасодифан бунга гувоҳ бўлдик.

Хўш, бу ахволдан кейин коллежларда қанақасига таълим сифати бўлсин? Ўқитувчи дарс ўтиш ўрнига қўшни туманга бориб уч кунлаб кўча тозалаб юрса унинг дарслари нима бўлди? Ўша ўтилмай қолган дарсларда ўтириши керак бўлган талабалар ахволи нима бўлди?  Қанақасига кейин ўзбекнинг боласидан олим чиқсин, ўқитувчиси  кўча тозалаб юрса? Бу ахволда қанақасига бола назоратда бўлади, ўқитувчиси уч кунлаб коллежга келмай хашарда юрса? 
Мактаблар 11 йиллик бўлса зўр бўлади деб ўйлаётган жаноблар, хомтама бўлманглар. Агар мактаб бўладими, коллеж бўладими ёки яна қандайдир бошқача ном билан аташадими фарқи йўқ, ўша таълим муассасига қандайдир юкламалар таълим тизимига алоқаси йўқ ташкилотлар ва шахслар томонидан юкланаверар экан таълим тизими коллеждан мактабга ўзгаришининг фойдаси йўқ ва хаммаси ўша "эски тос, эски ҳаммом" ҳолида қолиб кетаверади. Ўқитувчи ҳашарга кетаверади ёки ўқувчиси эплаб олиб келолмаган металломни ўзи қидириб уйма-уй юриб дарс қолдираверади ва охир-оқибат ўша ўсмир ёшдаги асов ёшлар мактабдаям назоратсиз қолиб кетаверишади. 
Шундай экан таълим сифатини ошириш учун биринчи навбатда таълим муассасалари ўзларига умуман дахли бўлмаган турли  ЮКЛАМАЛАРДАН ОЗОД ҚИЛИНИШЛАРИ КЕРАК. Акс холда таълим мактабга кўчадими ёки яна бошқача таълим усули қўллариладими фарқи йўқ, таълим сифатида ҳам, ўсмирлар тарбиясида ҳам хеч қанақанги олдинга силжиш бўлмайди.

Р.С. Ҳашарда юрган ўқитувчининг исм-шарифини сўрамадим. Зеро бунинг қизиғи ҳам йўқ эди, ундайларнинг сони кўп. Фақат ана шундай ўта машаққатли касбда меҳнат қилиб юрганлари учун уларга раҳмат айтдим холос. 

Парадокс

Тасаввур қилинг сиз кам таъминланган оиласиз ва давлатнинг ижтимоий ёрдамига мухтож бўлиб қолдингиз. Ёки фарзандли бўлдингиз ва ўша туғилган фарзандингиз учун давлат ажратадиган суюнчи пулини олишингиз керак. Ёки ўша туғилган фарзандингиз учун икки ёшгача бўлган болаларга бериладиган нафақа олмоқчисиз. Бу учун биринчи навбатда маҳалла раисига учрашасиз. Маҳалла раиси сизни фарзандингиз туғилганини қўлингиздаги гувоҳномага қараб аниқ билса ҳам ёки сизнинг кам таъминланган оила эканингизни шароитингиздан аниқ билса-да яна ўша ўзингизга тегишли пулларни (албатта-да, ахир давлат ижтимоий ёрдам пулларини сизга ўхшаган кам таъминланган оилаларга бериш учун ёки хотинингизни туққани учун унга суюнчи пули берилишини ёки оилавий аҳволингизга қараб болангизга икки ёшгача "парвариш пули" тўланишини қонунан жорий қилиб қўйибди) олишингиз учун сизни қўлингизга халқ тили билан айтганда "тахлаб" келишингиз учун бир гала ҳужжатларнинг рўйхатини беради. Ҳаммаси аниқ ва равшан; кам таъминланган оиласиз ёки хотинингиз туққан, аммо сиз ўша маҳалла раиси қўлингизга берган рўйхатдаги ҳужжатларни унга тақдим этмас экансиз гарчи аниқ ўзингизга тегишли бўлса ҳам ўша ёрдам пулини ёки ҳатто суюнчи пулини ҳам ололмайсиз. Ҳатто рўйхатдаги уч-тўртта ҳужжатдан биттасида камчилик бўлса ҳам пулни ололмай юраверасиз. Қонун ҳамиша қонун. Шу учун сиз ҳеч қандай эътирозларсиз маҳалла раиси берган ҳужжатларни келтирасиз.

Аммо...., аммо негадир қандайдир давлат ташкилотлари, муассасалари сиздан пул олмоқчи ёки йиғмоқчи бўлсалар уларнинг қўлида қандайдир қонуний ҳужжати бўлмайди. Энг қизиғи сиз ўша беришингиз керак бўлган пул учун қандайдир ҳужжат сўрасангиз сиздан хафа бўлишади ва сизни дарров "давлат сиёсатига қарши бўлган одам"га чиқаришади қуйишади. Масалан, мактабда ёки коллежда ўқийдиган болангиз ўқитувчиси металлом ва макалатура олиб боришини  сўраётганини айтади. Уйингизда металлом йўқ. "Болам, уйимизда металлом йўқ, бориб ўқитувчингга айт" дейсиз. Эртаси куни болангиз "дада уйимизда металлом бўлмаса пулини олиб борар эканман" деди. "Хўш, бу иш қайси қарор билан ёки қайси қонун билан қилинаяпти?" деб сиз ҳеч кимдан ҳужжат сўрай олмайсиз. Мабодо сўрасангиз дарров "нима сиз давлат сиёсатига қаршимисиз?" дейишади.

Ёки кўп жойларда чироғи ёнадими ёки ёнмайдими бюджет ташкилотида ишлайдиган одамларнинг маъошларидан қандайдир суммалар (аниқ билганим мактаб ўқитувчилари 40.000 сўм, коллеж ўқитувчилари 50.000 сўм) мажбурий ушлаб қолинаяпти. Шу туфайли чироғи унча кўп ёнмайдиган жойларда яшаётган "бюджетниклар" ёқилмаган чироқ учун электрчиларни минглаб киловатт чироқ учун қарз қилиб қўйишган, аммо ҳар гал янги маъош тарқатилганда уларнинг маъошидан яна чироқ учун ушлаб қолаверишади. "Ошиқчаси билан тўлаб қўйибман, яна оласанми" деб ҳеч ким эътироз билдира олмайди. Мабодо эътироз билдирса ҳам "бу давлат сиёсати" деб эътирозчининг оғзига уришади ва "нима сиз давлат сиёсатига қаршимисиз?" дейишади.

Энди бошдан дўппини олиб қўйиб ўйлаб кўрайлик. Нега кимнидир ўз ҳақ-ҳуқуқини таниши ёки кимлардандир талаб қилиши "давлат сиёсатига қарши бўлиш" деб баҳоланиши керак?
Аслида эса "қандайдир маъсул шахслар ўз вазифасини сидқидилдан бажармагани бу уларнинг давлатимизнинг "ҳамма нарса халқ учун, халқнинг фаровонлиги учун" сиёсатига қаршилигини билдиради"ку!  Пардоксни қаранг-ки кимлардир ўзига тегишли вазифани бажармай, қонун-қоидаларга зид иш юритади-да, унинг ўша ноқонуний иши юзасидан сиз эътироз билдирсангиз у эмас балки сиз "давлат сиёсатига қарши" деб таърифланаверасиз, "давлат сиёсатига қарши чиқувчи шахс" бўлиб баҳоланаверасиз.
Хўш, аслида ўз вазифасини бажармаётган маъсул шахс давлат сиёсатига қаршими ёки ўз ҳаққингизни таниганингиз ва талаб қилганингиз учун сиз қаршимисиз? Буни менга ким тушинтиради?

Р.С. Бу масалада кўп ўйлайман. Наҳотки давлатимиз шунақа сиёсат олиб бораётган бўлса. Йўқ, асло йўқ. Қонунларга қарасангиз асло ундай эмас. Фақатгина айрим маъсуллар ана шу нарсани тушунмаяптилар ёки Давлат тараққиёти йўлига тўғаноқ бўлмоқдалар. Аммо бу ҳам вақтинчалик ҳолат. Худо хоҳласа кун келиб ҳаммаси из-изига тушади ва умид қиламиз сизнинг ўз ҳақ-ҳуқуқларингизни талаб қилишингиз асло "давлат сиёсатига қарши"лик билан баҳоланмайди.

"Садоқат"гача бўлган йўл ёки қайсар Тотти.

Бундан бир неча кун олдин Италиянинг "Рома" жамоаси ўйинчиси Франческо Тоттининг футбол билан хайрлашгани кўпчилик футбол мухлисларни ҳаяжонга солди. Йўқ, Тотти топ-футболчилар сафига кирмайди. Унинг бисотида совринлар кам. Футбол мухлисларини ҳаяжонга солган ҳолат унинг футбол билан хайрлашгани учун эмас, балки фаолияти давомида фақат битта жамоа таркибида узоқ йиллар садоқат билан тўп сургани учун эди.

Ҳа, у бутун футболчилик фаолиятини биргина Римнинг "Рома" жамоаси сафида ўтказди. Ўз вақтида унга Европанинг манаман деган жамоаларидан таклифлар тушган. Аммо у ўз жамоасини ўзгартиришни хоҳламаган. Унинг бу иши таҳсинга сазовор. Аммо танганинг яна бир томони бордай Тоттининг ҳам фаолиятини Ромада тугатишига яна бир сабаб бор. Ана ўша сабаб туфайли Тотти "Рома"да охиригача қола олди.

Маълумки ҳар қандай кучли ўйинчи ўз жамоасига Тоттидай садоқат билан ҳар қанча хизмат қилмасин ёши ўтиб боравергани сайин барибир жамоа мураббийлари, раҳбарлари ёши ўтиб бораётган ундай ўйинчилардан қутилишга ҳаракат қилишади. Улар бу йўлда баъзи ўйинчиларни сотиб қутилишса, баъзиларига шунчаки жамоадан чиқиш эшикларини кўрсатиб қўйишади ва ўша "қария" ўйинчи ўзига жамоа топишга ўзи уринади ёки биратўла фаолиятини тугатиб қўя қолади. Тотти билан эса бундай ҳолат бўлмади. Бунга сабаб эса у ёши ўтиб боравериб мураббийлар томонидан "жамоага керак эмас" деб хулоса чиқариладиган пайтда характер кўрсатиб ўша ўзини "чиқитга чиқараётган" мураббийлар билан аёвсиз талашди. Ҳар гал шартномаси тугайверадиган маҳалда  эркин агент сифатида жамоадан ҳайдаб юбормасликлари учун у жамоа раҳбарлари билан муросасиз курашди. Ҳа, у ўзини бахшида қилган жонажон жамоаси сафида фаолиятини тугатгунича қолиш учун бир сўз билан айтганда том маънода жанг қилди. Тоттининг ана шу қизиққонлиги ва ўзи учун курашгани ҳам маълум маънода унинг "Рома"да 40 ёшигача қолишига сабаб бўлди. Агар у ҳам бошқа баъзи ўйинчиларга ўхшаб жамоа мураббийи ва раҳбарияти олдида "одобли бола" бўлиб турганида "Рома"да ишлаган раҳбарлар ва мураббийлар уни ҳам эрта чиқитга чиқарар эдилар ва фаолиятини "Рома"да тугатишига имкон бермасдилар.

Шу ўринда Тоттидай ўз жамоаларида афсона бўлишга улгурган Касильяс ва Раулларни эслаб ўтишни жоиз деб топдим. Кўпчилик уларни ўз жамоасига садоқат кўрсатмасликда айбламайди, аммо садоқатдан гап кетганда уларни эсламайди ҳам. Шу ўринда улар жонажон жамоаларидан ўз ихтиёрлари билан кетмаганларини биров билса, биров билмайди. Уларнинг хар иккаласи ҳам Мадриднинг "Реал" жамоаси учун жонларини беришган эди. Ва улар иккаласи ҳам ўз фаолиятларини  "Реал"да тугатиш орзусида эдилар. Ўша пайтларда буни улар ўз интервьюларида бот-бот такрорлашар эди. Аммо "Реал" мураббийлари ва жамоа раҳбарлари уларга бундай имконни бермадилар ва ҳатто биттагина хайрлашув ўйинини ҳам насия қилиб уларнинг иккаласини ҳам олдинма кейин жамоадан шунчаки хайдаб юборишди. Ана ўшанда бу икки футболчига Тоттидагидай курашувчанлик хислати етишмади ва улар иккиси ҳам бошларини эггунча кўзда ёш билан Реални тарк этишди.
Шу ерда "уларга Тоттидагидай курашувчанлик етишмади" деяпману аммо уларда ўша курашувчанлик бўлганда ҳам уларни барибир "Реал"дан кеткизишар эди. Чунки "Реал" "Рома" эмас. "Реал"нинг раҳбари хам Тотти мухлисларининг нафратидан қўрқадиган "Рома"нинг рахбаридай раҳбар эмас. Агар ўшанда Касильяс ва Раулда курашувчанлик ва журъат бўлганда ҳам қаҳри қаттиқ "Реал" раҳбарияти уларни турли йўллар билан барибир жамоадан кеткизарди. Шу туфайли ҳам Тоттининг раҳбарият борасида ҳам омади келган. Агар у умрини "Реал"га бағишлаб шу жамоада тўп сурганда "Реал" раҳбарияти унга "Рома" раҳбарияти берган имкониятни умуман бермасди. Шунчаки Рауль ва Касильясга ўхшаб хайр-хўшни ҳам насия қилиб шунчаки жамоадан кетказиб  юборишар эди.

Эсланг, фаолиятининг охирги 4-5 йилида Тотти қанчалик синовларга дучор бўлганини. "Рома"га келаётган ҳар бир мураббий охирги йилларда унга ўйин амалиёти бермасликка ва шу йўл билан қаҳрамонимизни жонидан тўйдириб жамодан кетказишга уринди. У эса ҳар икки гапининг бирида мураббий унга ўйнаш учун имконият бермаётганини ва агар имконият берилса ҳали "Рома" учун бор кучини бериб ўйнашга тайёрлигини тинимсиз таъкидлайверди. Унинг бу сўзлари "Рома" ишқибозларига бошқача таъсир қиларди ва улар стадионда ҳам, жамаоанинг машғулотлар базасида ҳам тинимсиз Тоттини қўллаб-қувватладилар ва доим "Тоттига имкон бер", "Тотти биз сен билан" каби баннерларни кўтардилар. Тотти доим мухлислар ардоғида эканини билиб доим ўзига ўйин амалиёти бермаётган мураббийларга дадил қарши чиқаверган бўлса, мухлислар нафратига йўлиқишдан чўчиган мураббийлар ва раҳбарият эса Тоттига барибир ҳатто заҳирадан тушириб бўлса-да ўйнаш имкониятини бердилар. Ва охир-оқибат бундан ҳамма ютди. Тотти садоқат бобида афсона бўлди. Унга имконият берган мураббийлар ва раҳбарият мухлислар олқишига ва меҳрига сазовор бўлди. Аммо энг муҳим ишни характер кўрсатиб, курашиб Тоттини ўзи кўрсатди.
Касильяс ва Раулга ўхшаганлар эса ўз характерлари ва бўшликлари учун садоқат кўрсатишда Тотти даражасига чиқолмадилар. Аниқроғи уларнинг Тотти даражасига чиқишлари учун шунчаки имкон беришмади холос.